İnsan Neden Sürekli Erteliyor?
Beynin bizi sabote etme biçimi
Erteliyorsun.
Başlamak istiyorsun ama başlayamıyorsun.
Yapman gereken şeyi biliyorsun ama bir türlü harekete geçemiyorsun.
Sonra kendine kızıyorsun:
“Niye böyleyim?”
“Niye herkes yapabiliyor da ben yapamıyorum?”
“Bende mi sorun var?”
Cevap net:
Sorun sende değil. Sorun beynin çalışma şeklinde.
Erteleme Tembellik Değildir
Toplum bize şunu öğretti:
“Erteliyorsan tembelsin.”
Bu büyük bir yalan.
Ertelenme, tembellik değil beynin savunma mekanizmasıdır.
Beyin iki şeyi sever:
- Konfor
- Güvenlik
Yeni bir işe başlamak, risk almak, değişmek…
Beyin için tehlike sinyali demektir.
Çünkü beyin şunu düşünür:
“Ya başarısız olursak?”
Ve seni korumak için devreye girer.
Beynin Asıl Amacı: Seni Mutlu Etmek Değil, Hayatta Tutmak
Beynin seni mutlu etmek gibi bir amacı yoktur.
Onun tek amacı hayatta kalmandır.
Bu yüzden:
- Zor işleri ertelersin
- Konfor alanında kalırsın
- Bilinmeyenden kaçarsın
Çünkü bilinmeyen = tehlike demektir.
Beyin için:
- Dizi izlemek = güvenli
- Telefonla oyalanmak = güvenli
- Ertelemek = güvenli
Ama gelişmek = riskli.
Ertelemenin Altında Yatan Asıl Sebep: Korku
İnsanlar sanır ki erteleme “isteksizliktir”.
Hayır.
Ertelenmenin arkasında genelde şunlar vardır:
- Başarısız olma korkusu
- Yetersiz görünme korkusu
- Eleştirilme korkusu
- “Ya yapamazsam?” korkusu
Beyin bu korkuları yaşamak istemez.
Bu yüzden sana şunu fısıldar:
“Biraz sonra yaparsın.”
“Şimdi zamanı değil.”
“Yarın daha iyi olur.”
Ve sen buna inanırsın.
Mükemmeliyetçilik = Ertelemenin Gizli Kardeşi
Çok kişi farkında değildir ama:
Mükemmeliyetçilik, ertelemenin süslü halidir.
Çünkü kişi şöyle düşünür:
- “Eksik olmasın.”
- “Tam hazır olayım.”
- “Daha iyi yapabilirim.”
Ama gerçek şudur:
Hiçbir şey mükemmel başladığı için bitmez.
Başladığı için mükemmelleşir.
Mükemmeliyetçilik çoğu zaman ilerlemenin önündeki en büyük engeldir.
Beyin Neden “Şimdi Değil” Der?
Çünkü beyin kısa vadeli ödülü sever.
- Telefon → anlık haz
- Sosyal medya → dopamin
- Video → rahatlama
Ama çalışmak, üretmek, gelişmek…
Bunlar gecikmiş ödül içerir.
Beyin şunu seçer:
“Şimdi keyif al, sonra düşünürüz.”
Ve işte erteleme döngüsü böyle başlar.
Erteleyen İnsanların Ortak Hatası
Çoğu insan şunu yapar:
❌ “Bugün her şeyi halledeceğim.”
❌ “3 saat çalışacağım.”
❌ “Tam motive olunca başlayacağım.”
Bu yaklaşım yanlıştır.
Çünkü beyin büyük hedefleri tehdit olarak algılar.
Doğru yaklaşım şudur:
Çok küçük başla.
- 5 dakika oku
- 1 paragraf yaz
- Sadece başlığı at
Beyin başladığını görünce direnci düşer.
Ertelemenin Gerçek Çözümü
Motivasyon değil.
Gaz değil.
Video izlemek hiç değil.
Çözüm şudur:
1️⃣ Başlama eşiğini düşür
2️⃣ Kendine kızmayı bırak
3️⃣ Sürekliliği hedefle, mükemmelliği değil
4️⃣ Duygularına göre değil, plana göre hareket et
İnsanlar başarısız oldukları için değil, başlamadıkları için kaybeder.
Sonuç: Erteleme Bir Karakter Değil, Alışkanlıktır
Ve alışkanlıklar değiştirilebilir.
Bugün ertelediğin şey:
- Bir ay sonra pişmanlık olur
- Bir yıl sonra “keşke” olur
- Beş yıl sonra hayatına mal olur
Ama bugün küçük bir adım atarsan,
gelecekteki seni kurtarırsın.